تأیید شده توسط پزشکان متخصص کلینیک
این محتوا صرفاً با هدف افزایش آگاهی شما درباره موضوعات مرتبط با سلامت باروری و درمانهای تخصصی در کلینیک ناباروری پویش تهیه شده است.
اگر در روز سوم چند جنین باکیفیت دارید، ادامه کشت تا روز پنجم معمولاً امکان انتخاب دقیقتر جنین و افزایش شانس تولد زنده در هر انتقال تازه را فراهم میکند. بااینحال، جنین پنجروزه همیشه بهتر از جنین سهروزه نیست؛ بهخصوص وقتی تعداد جنینها کم است یا احتمال دارد هیچکدام تا مرحله بلاستوسیست رشد نکنند.
نتایج مطالعات نیز حکم یکسانی برای همه بیماران صادر نمیکنند. در برخی پژوهشها، انتقال جنین پنجروزه با تعداد دفعات انتقال کمتری به نتیجه رسیده است؛ اما شانس نهایی تولد زنده پس از استفاده از تمام جنینهای حاصل از یک تخمککشی، همیشه تفاوت محسوسی با انتقال جنین سهروزه نداشته است.
بنابراین سؤال درست فقط این نیست که «جنین سهروزه بهتر است یا پنجروزه؟» سؤال دقیقتر این است: با توجه به تعداد و کیفیت جنینها، سن بیمار، سابقه درمان و عملکرد آزمایشگاه، کدام زمان انتقال برای این چرخه منطقیتر است؟
پاسخ کوتاه: انتقال روز سوم بهتر است یا روز پنجم؟
انتقال جنین پنجروزه معمولاً برای بیمارانی مناسبتر است که چند جنین با رشد مطلوب دارند و آزمایشگاه میتواند آنها را با اطمینان تا مرحله بلاستوسیست کشت دهد.
انتقال جنین سهروزه ممکن است برای بیمارانی منطقیتر باشد که فقط یک یا دو جنین دارند، پاسخ تخمدانی آنها پایین بوده یا در چرخههای قبلی، رشد جنینهایشان بین روز سوم تا پنجم متوقف شده است.
به زبان ساده:
- جنین پنجروزه امکان انتخاب دقیقتر و معمولاً موفقیت بیشتر در هر انتقال را فراهم میکند.
- جنین سهروزه احتمال رسیدن به مرحله انتقال را در بیمارانی با تعداد جنین محدود حفظ میکند.
- هیچکدام برای تمام بیماران برنده مطلق نیستند.
تفاوت جنین سهروزه و پنجروزه چیست؟
جنین سهروزه معمولاً در مرحله تقسیم سلولی یا کلیواژ قرار دارد. جنینشناس در این مرحله تعداد سلولها، تقارن سلولی، سرعت تقسیم، وجود سلولهای چندهستهای و میزان خردشدگی یا فرگمنتیشن را بررسی میکند.
جنینهای سهروزه و پنجروزه معمولاً در جریان درمان با IVF یا لقاح آزمایشگاهی تشکیل میشوند و پس از بررسی کیفیت رشد، برای انتقال تازه، فریز یا ادامه کشت انتخاب خواهند شد.
یک جنین مناسب در روز سوم معمولاً حدود ۶ تا ۸ سلول یا بیشتر دارد. البته تعداد سلول بهتنهایی تعیینکننده نیست و کیفیت تقسیم و ظاهر سلولها نیز اهمیت دارد.
جنین پنجروزه به مرحله بلاستوسیست رسیده است. در این مرحله، ساختار جنین تخصصیتر شده و دو بخش مهم آن قابل ارزیابی است:
- توده سلولی داخلی که در ادامه، جنین را تشکیل میدهد؛
- تروفکتودرم که در تشکیل جفت نقش دارد.
جنینی که به مرحله بلاستوسیست رسیده است، مراحل بیشتری از رشد را پشت سر گذاشته و به همین دلیل، جنینشناس اطلاعات بیشتری درباره توان ادامه رشد آن دارد. بااینحال، رسیدن به روز پنجم به معنای سلامت قطعی ژنتیکی یا تضمین لانهگزینی نیست.
پژوهش موردنظر درباره انتقال روز سوم و پنجم چه میگوید؟
مطالعهای با عنوان «انتقال تازه جنین در روز سوم در مقایسه با روز پنجم»، اطلاعات ۲۶۶ بیمار تحت درمان ICSI را بررسی کرده است. از این تعداد، ۲۲۱ بیمار انتقال روز سوم و ۴۵ بیمار انتقال روز پنجم داشتند.
همه بیماران کمتر از ۴۰ سال داشتند، دارای پاسخ طبیعی به تحریک تخمدان بودند و شمار فولیکولهای آنترال آنها حداقل پنج عدد بود.
این پژوهش تفاوت معناداری میان دو گروه از نظر بارداری بالینی، لانهگزینی، چندقلویی و تولد زنده نشان نداد. نرخ بارداری بالینی در گروه روز سوم ۴۲٫۱ درصد و در گروه روز پنجم ۴۶٫۷ درصد بود.
در روش میکرواینجکشن یا ICSI، اسپرم مستقیماً به داخل تخمک تزریق میشود و جنینهای تشکیلشده معمولاً بین روز سوم تا پنجم برای انتقال، فریز یا ادامه کشت ارزیابی میشوند.
نتیجه پژوهشگران درباره روز انتقال جنین
نویسندگان در مطالعه مقایسه انتقال تازه جنین در روز سوم و پنجم به این نتیجه رسیدند:
“Transferring embryos at day-3 may provide the same benefits as day-5 embryo transfers to patients.”
ترجمه: انتقال جنین در روز سوم ممکن است مزایایی مشابه انتقال جنین در روز پنجم برای بیماران داشته باشد.
البته این نتیجه به معنای برابری قطعی دو روش برای تمام بیماران نیست. در این مطالعه، تنها بیمارانی برای ادامه کشت تا روز پنجم انتخاب شدند که بیش از پنج جنین باکیفیت در روز سوم داشتند. همچنین برای دستیابی به نتایج قابلمقایسه، در گروه روز سوم تعداد بیشتری جنین انتقال داده شد. بنابراین یافتههای این پژوهش بیشتر از «انتخاب روز انتقال متناسب با شرایط بیمار» حمایت میکند، نه از یک نسخه ثابت برای همه.
چرا نمیتوان نتیجه این مطالعه را به همه بیماران تعمیم داد؟
بیماران بهصورت تصادفی در دو گروه قرار نگرفتند
این پژوهش گذشتهنگر بود و بیماران بهصورت تصادفی برای انتقال روز سوم یا پنجم انتخاب نشده بودند.
طبق سیاست مرکز درمانی، فقط بیمارانی وارد گروه روز پنجم میشدند که در روز سوم حداقل پنج جنین باکیفیت داشتند. در نتیجه، گروه روز پنجم از ابتدا شانس بیشتری برای داشتن جنین مناسب داشت.
گروه روز پنجم پاسخ تخمدانی بهتری داشت
در گروه انتقال روز پنجم، تعداد فولیکولها، تخمکهای بازیابیشده، تخمکهای بالغ، تخمکهای لقاحیافته و جنینهای باکیفیت بیشتر بود.
این تفاوت نشان میدهد دو گروه از نظر شانس اولیه درمان کاملاً همسطح نبودند؛ حتی اگر سن، شاخص توده بدنی و سطح پایه برخی هورمونها تفاوت معناداری نداشت.
تعداد بیماران دو گروه برابر نبود
۲۲۱ بیمار در گروه روز سوم قرار داشتند، درحالیکه گروه روز پنجم فقط ۴۵ بیمار داشت. کوچک بودن گروه روز پنجم، توان پژوهش برای شناسایی تفاوتهای واقعی را کاهش میدهد.
بنابراین، عبارت «تفاوت معناداری دیده نشد» الزاماً به این معنا نیست که دو روش کاملاً برابرند. ممکن است تعداد نمونه برای نشان دادن اختلاف کافی نبوده باشد.
پژوهش فقط انتقال تازه را بررسی کرد
در این مطالعه، نتیجه انتقال تازه جنین سهروزه با انتقال تازه جنین پنجروزه مقایسه شد. سرنوشت تمام جنینهای فریزشده حاصل از همان تخمککشی، در محاسبه شانس تجمعی تولد زنده وارد نشده بود.
برای بیمار، نتیجه کل چرخه مهمتر از موفقیت فقط یک انتقال است. ممکن است یک روش در انتقال اول موفقتر باشد، اما روش دیگر تعداد جنین بیشتری برای انتقالهای بعدی باقی بگذارد.
موفقیت هر انتقال با شانس نهایی تولد زنده فرق دارد
فرض کنید یک بیمار پس از تخمککشی شش جنین دارد.
در راهبرد روز پنجم، ممکن است دو جنین به بلاستوسیست مناسب برسند. احتمال موفقیت هر انتقال میتواند بیشتر باشد، اما بیمار فقط دو فرصت انتقال خواهد داشت.
در راهبرد روز سوم، شاید چهار یا پنج جنین قابل انتقال یا فریز باقی بمانند. احتمال موفقیت هر انتقال ممکن است کمی کمتر باشد، اما تعداد فرصتهای درمانی بیشتر است.
به همین دلیل، باید دو شاخص جداگانه بررسی شوند:
- نرخ تولد زنده در هر انتقال؛
- نرخ تجمعی تولد زنده از تمام جنینهای حاصل از یک تخمککشی.
مرور کاکرین ۲۰۲۶ که ۳۶ مطالعه و ۸۳۸۹ زن را بررسی کرده است، نشان میدهد انتقال بلاستوسیست در زنان دارای پیشآگهی مناسب، احتمالاً شانس تولد زنده را در انتقال تازه افزایش میدهد.
بااینحال، افزایش شانس تجمعی تولد زنده از کل چرخه محدودتر است و نباید این نتایج را بدون ارزیابی فردی به زنان دارای پیشآگهی ضعیف تعمیم داد.
یک مطالعه بزرگتر چه نتیجهای به دست آورد؟
در یک کارآزمایی تصادفی چندمرکزی، ۱۲۰۲ زن که در روز دوم حداقل چهار جنین داشتند، به دو گروه انتقال جنین پنجروزه و سهروزه تقسیم شدند.
پس از محاسبه تمام انتقالهای تازه و فریز تا یک سال، نرخ تجمعی تولد زنده تقریباً یکسان بود:
- انتقال بلاستوسیست: ۵۸٫۹ درصد؛
- انتقال در مرحله کلیواژ: ۵۸٫۴ درصد.
بااینحال، تولد زنده پس از انتقال تازه در گروه روز پنجم بیشتر بود؛ ۳۷ درصد در برابر ۲۹٫۵ درصد.
همچنین برای رسیدن به تولد زنده، گروه بلاستوسیست بهطور متوسط به انتقالهای کمتری نیاز داشت؛ ۱٫۵۵ انتقال در برابر ۱٫۸۲ انتقال.
این نتیجه نکته مهمی را روشن میکند: جنین پنجروزه ممکن است مسیر درمان را کوتاهتر کند، بدون اینکه الزاماً شانس نهایی تولد زنده از کل تخمککشی را به همان اندازه افزایش دهد.
چرا انتقال جنین پنجروزه میتواند موفقتر باشد؟
امکان انتخاب دقیقتر وجود دارد
فرض کنید در روز سوم پنج جنین با ظاهر مناسب وجود دارد. در این مرحله هنوز نمیتوان با اطمینان مشخص کرد کدامیک توان ادامه رشد بیشتری دارد.
اگر کشت تا روز پنجم ادامه پیدا کند، ممکن است فقط دو یا سه جنین به بلاستوسیست مناسب برسند. در این شرایط، آزمایشگاه میتواند جنینی را انتخاب کند که توان رشد خود را در مدت بیشتری نشان داده است.
البته آزمایشگاه جنین را «قویتر» نمیکند. ادامه کشت بیشتر یک فرایند انتخاب است تا روشی برای بهتر کردن جنین.
هماهنگی زمانی بیشتری با رحم ایجاد میشود
در بارداری طبیعی، جنین پس از چند روز رشد وارد حفره رحم میشود. انتقال بلاستوسیست از نظر زمانی با مرحلهای که جنین بهطور طبیعی وارد رحم میشود، هماهنگی بیشتری دارد.
این هماهنگی احتمالی میان مرحله رشد جنین و آمادگی آندومتر، یکی از دلایل مطرحشده برای افزایش احتمال لانهگزینی در انتقال بلاستوسیست است.
میتوان تعداد کمتری جنین انتقال داد
پژوهش موردنظر نشان داد که برای دستیابی به نتایج قابلمقایسه، در گروه روز سوم تعداد بیشتری جنین انتقال داده شده بود.
انتقال یک بلاستوسیست منتخب میتواند شانس مناسبی برای بارداری ایجاد کند و درعینحال خطر چندقلویی را کاهش دهد. انجمن پزشکی تولیدمثل آمریکا، انتقال تکجنین را مؤثرترین راه برای کاهش بارداری چندقلویی میداند.
چه زمانی انتقال جنین پنجروزه انتخاب مناسبتری است؟
چند جنین باکیفیت وجود دارد
هرچه تعداد جنینهای مناسب در روز سوم بیشتر باشد، احتمال رسیدن حداقل یک جنین به مرحله بلاستوسیست افزایش پیدا میکند.
در چنین شرایطی، ادامه کشت واقعاً امکان انتخاب ایجاد میکند؛ زیرا چند جنین برای مقایسه وجود دارند.
بیمار پیشآگهی درمانی مناسبی دارد
سن پایینتر، پاسخ مناسب تخمدان، تعداد کافی تخمک بالغ و وجود چند جنین باکیفیت، از عواملی هستند که انتقال روز پنجم را قابلاتکاتر میکنند.
بخش عمده شواهد مربوط به برتری انتقال بلاستوسیست نیز از بیمارانی به دست آمده است که پیشآگهی نسبتاً مناسبی داشتهاند.
هدف، انتقال یک جنین منتخب است
اگر قرار باشد فقط یک جنین انتقال داده شود، کشت تا روز پنجم میتواند اطلاعات بیشتری برای انتخاب میان جنینها فراهم کند.
این راهبرد بهویژه برای بیمارانی اهمیت دارد که میخواهند خطر دوقلویی را بدون کاهش شدید شانس بارداری محدود کنند.
آزمایش ژنتیکی جنین برنامهریزی شده است
در بیشتر روشهای جدید PGT-A، نمونهبرداری از سلولهای تروفکتودرم در مرحله بلاستوسیست انجام میشود. بنابراین جنین باید تا روز پنجم، ششم یا گاهی هفتم کشت داده شود.
بااینحال، استفاده روتین از PGT-A برای همه بیماران، بهطور قطعی باعث افزایش احتمال تولد زنده نشده است و باید براساس سن، سابقه درمان و شرایط هر بیمار درباره آن تصمیمگیری شود.
آزمایشگاه تجربه مناسبی در کشت بلاستوسیست دارد
نتیجه کشت تا روز پنجم فقط به ویژگیهای جنین وابسته نیست. کیفیت محیط کشت، کنترل دما و اکسیژن، مهارت جنینشناس و پروتکلهای آزمایشگاه نیز اهمیت دارند.
انجمن پزشکی تولیدمثل آمریکا تأکید میکند که تفاوت عملکرد آزمایشگاهها میتواند بر نرخ تشکیل بلاستوسیست و تعداد جنینهای قابل انتقال اثر بگذارد.
چه زمانی انتقال جنین سهروزه میتواند منطقیتر باشد؟
فقط یک یا دو جنین وجود دارد
وقتی فقط یک جنین وجود دارد، ادامه کشت تا روز پنجم امکان «انتخاب بهترین جنین» را ایجاد نمیکند؛ زیرا جنین دیگری برای مقایسه وجود ندارد.
در این وضعیت، صبر کردن فقط اطلاعات بیشتری درباره ادامه رشد همان جنین فراهم میکند و همزمان احتمال نرسیدن به مرحله انتقال را افزایش میدهد.
احتمال لغو انتقال بالاست
همه جنینهای روز سوم به بلاستوسیست تبدیل نمیشوند. در بیماران انتخابنشده، ادامه کشت میتواند احتمال نداشتن هیچ جنین قابل انتقالی را افزایش دهد.
کاکرین نیز گزارش کرده است که در راهبرد انتقال بلاستوسیست، احتمال نرسیدن به مرحله انتقال بیشتر است و ممکن است بیماران کمتری جنین اضافه برای فریز داشته باشند.
بیمار ذخیره تخمدانی یا پاسخ تخمدانی پایینی دارد
کاهش ذخیره تخمدان بهتنهایی انتقال روز پنجم را ممنوع نمیکند. مسئله اصلی این است که این بیماران معمولاً تعداد جنین کمتری دارند.
ازآنجاکه بیماران دارای پیشآگهی ضعیف در بیشتر مطالعات حضور کمتری داشتهاند، نمیتوان نتایج بیماران جوان دارای چند جنین مناسب را مستقیماً به این گروه تعمیم داد.
سابقه توقف رشد جنین وجود دارد
اگر در چرخه قبلی چند جنین مناسب در روز سوم وجود داشته، اما هیچکدام به بلاستوسیست نرسیدهاند، لازم است راهبرد چرخه جدید با دقت بیشتری انتخاب شود.
این اتفاق ممکن است با کیفیت تخمک، کیفیت اسپرم، عوامل ژنتیکی یا شرایط آزمایشگاه ارتباط داشته باشد. انتقال روز سوم تضمین نمیکند که جنین در رحم به رشد خود ادامه میدهد، اما ادامه خودکار کشت تا روز پنجم نیز همیشه منطقی نیست.
آیا نتایج نوزادان روز سوم و پنجم متفاوت است؟
در مطالعه ۲۶۶ بیمار، تفاوت معناداری میان دو گروه از نظر وزن و قد هنگام تولد، دور سر، امتیاز آپگار و نسبت جنسیتی نوزادان دیده نشد. این نتیجه هم در نوزادان تکقلو و هم در دوقلوها گزارش شده بود.
بااینحال، تعداد بیماران گروه روز پنجم کم بود و این مطالعه توان کافی برای اثبات برابری کامل ایمنی دو روش را نداشت.
مرور کاکرین ۲۰۲۶ گزارش کرده است که انتقال بلاستوسیست ممکن است با افزایش تولد زودرس تجمعی همراه باشد. در کارآزمایی ۱۲۰۲ نفره نیز زایمان زودرس متوسط در بارداریهای تکقلویی گروه بلاستوسیست بیشتر بود.
علت این ارتباط هنوز قطعی نیست و نمیتوان از این دادهها رابطه علتومعلولی مستقیمی نتیجه گرفت. بنابراین نباید فقط براساس یک مطالعه کوچک ادعا کرد که پیامدهای نوزادی دو روش کاملاً یکسان است.
جدول مقایسه جنین سهروزه و پنجروزه
| معیار | جنین سهروزه | جنین پنجروزه |
|---|---|---|
| مرحله رشد | تقسیم سلولی یا کلیواژ | بلاستوسیست |
| اطلاعات موجود برای انتخاب | محدودتر | بیشتر و دقیقتر |
| شانس موفقیت در هر انتقال تازه | معمولاً کمتر در بیماران دارای پیشآگهی خوب | معمولاً بیشتر |
| شانس تجمعی از کل تخمککشی | ممکن است نزدیک به روز پنجم باشد | برتری آن در همه بیماران قطعی نیست |
| احتمال نداشتن جنین برای انتقال | کمتر | بیشتر، بهخصوص با تعداد جنین محدود |
| تعداد جنین لازم برای انتقال | ممکن است بیشتر باشد | اغلب امکان انتقال تکجنین وجود دارد |
| تعداد جنینهای باقیمانده برای فریز | ممکن است بیشتر باشد | ممکن است پس از توقف رشد برخی جنینها کمتر باشد |
| امکان انجام PGT-A | معمولاً انتخاب رایج نیست | مرحله معمول نمونهبرداری |
| مناسبتر برای | برخی بیماران با تعداد جنین محدود | بیماران دارای چند جنین مناسب |
دو مثال برای انتخاب زمان انتقال
مثال اول: شش جنین مناسب در روز سوم
خانمی ۳۱ ساله در نخستین چرخه IVF، شش جنین با رشد مناسب در روز سوم دارد. کیفیت آزمایشگاه نیز برای کشت بلاستوسیست قابلقبول است.
در این شرایط، ادامه کشت تا روز پنجم میتواند انتخاب مناسبی باشد. چند جنین برای مقایسه وجود دارند و احتمال اینکه حداقل یک بلاستوسیست قابل انتقال تشکیل شود، بیشتر است.
مثال دوم: دو جنین در روز سوم
خانمی ۳۹ ساله با ذخیره تخمدانی پایین، دو جنین دارد. یکی هفتسلولی و مناسب است و دیگری رشد کندتری نشان داده است.
در این شرایط، ادامه کشت تا روز پنجم ممکن است به باقی نماندن هیچ جنینی برای انتقال منجر شود. انتقال روز سوم، با توجه به سابقه بیمار و آمار آزمایشگاه، میتواند انتخاب قابلدفاعی باشد.
تفاوت این دو مثال فقط در سن بیمار نیست. تعداد فرصتهای واقعی موجود، بخش مهمی از تصمیمگیری است.
نکات مگو و اشتباهات پرهزینه
نتیجه یک مطالعه گذشتهنگر را حکم قطعی ندانید
در پژوهش معرفیشده، فقط بیمارانی با حداقل پنج جنین باکیفیت برای کشت تا روز پنجم انتخاب شده بودند. بنابراین مقایسه دو گروه کاملاً عادلانه و تصادفی نبود.
این مطالعه نشان میدهد انتقال روز سوم میتواند با انتقال تعداد بیشتری جنین، به نتایجی مشابه برسد؛ اما ثابت نمیکند که روز انتقال برای همه بیماران بیاهمیت است.
درصد بارداری را بدون دانستن مخرج قبول نکنید
یک مرکز ممکن است نرخ بالای بارداری برای انتقال بلاستوسیست اعلام کند، اما فقط بیماران جوان دارای چند جنین عالی را وارد این گروه کند.
هنگام مشاهده آمار باید مشخص باشد که نتیجه براساس کدام معیار محاسبه شده است:
- هر انتقال؛
- هر بیمار؛
- هر تخمککشی؛
- انتقال تازه؛
- یا تمام انتقالهای تازه و فریز.
بدون این اطلاعات، مقایسه درصدها ارزش تصمیمگیری محدودی دارد.
انتقال جنین بیشتر را راه جبران ندانید
مطالعه موردنظر نشان داد در گروه روز سوم، جنینهای بیشتری انتقال داده شدند تا نتایجی نزدیک به گروه روز پنجم ایجاد شود. این موضوع نباید بهعنوان توصیهای برای انتقال چند جنین تفسیر شود.
انتقال جنین بیشتر میتواند احتمال چندقلویی، زایمان زودرس و عوارض بارداری را افزایش دهد. هدف درمان، مثبت شدن آزمایش بارداری به هر قیمتی نیست؛ هدف، تولد یک نوزاد سالم است.
گرید جنین را با سلامت ژنتیکی یکی ندانید
جنین پنجروزه با گرید عالی الزاماً از نظر کروموزومی سالم نیست. گرید فقط ظاهر و روند رشد جنین را توصیف میکند.
تعیین وضعیت کروموزومی به آزمایش ژنتیکی نیاز دارد و حتی PGT-A نیز محدودیتهای تشخیصی و بالینی خود را دارد.
نرسیدن جنین به روز پنجم را بیش از حد تفسیر نکنید
اگر جنینی در محیط آزمایشگاه به مرحله بلاستوسیست نرسد، نمیتوان با قطعیت گفت که در صورت انتقال در روز سوم نیز حتماً متوقف میشد.
برعکس، نمیتوان ادعا کرد که انتقال زودتر قطعاً آن جنین را نجات میداد. نتیجه سناریویی که انجام نشده است، برای یک جنین مشخص قابل اثبات نیست.
پیش از تصمیمگیری این سؤالها را بپرسید
پیش از انتخاب روز انتقال، از پزشک یا جنینشناس بخواهید این موارد را روشن کند:
- در روز سوم چند جنین با رشد مناسب دارم؟
- هر جنین چند سلول دارد و میزان فرگمنتیشن آن چقدر است؟
- در بیماران مشابه من، نرخ تشکیل بلاستوسیست در این آزمایشگاه چقدر است؟
- احتمال اینکه در روز پنجم هیچ جنینی برای انتقال نداشته باشم، چقدر است؟
- آمار موفقیت مرکز براساس هر انتقال محاسبه شده است یا هر تخمککشی؟
- قرار است چند جنین انتقال داده شود و خطر چندقلویی چقدر است؟
- آیا برای انجام PGT یا فریز همه جنینها، دلیل پزشکی مشخصی وجود دارد؟
جمعبندی نهایی
نمیتوان برای همه بیماران نسخه واحدی پیچید و گفت جنین پنجروزه همیشه بهتر از جنین سهروزه است. انتقال جنین پنجروزه بیشتر برای بیمارانی مناسب است که در روز سوم چند جنین باکیفیت دارند و آزمایشگاه نیز عملکرد قابلاعتمادی در کشت بلاستوسیست دارد.
در این شرایط، ادامه کشت تا روز پنجم امکان انتخاب دقیقتر جنین را فراهم میکند، احتمال موفقیت هر انتقال تازه را افزایش میدهد و میتواند نیاز به انتقال چند جنین را کاهش دهد.
در مقابل، وقتی فقط یک یا دو جنین در دسترس است، ذخیره تخمدانی پایین است یا سابقه توقف رشد جنین تا مرحله بلاستوسیست وجود دارد، انتقال جنین سهروزه میتواند تصمیم منطقیتری باشد؛ زیرا ادامه کشت تا روز پنجم ممکن است به باقی نماندن هیچ جنینی برای انتقال منجر شود.
مطالعهای که انتقال تازه روز سوم و پنجم را در ۲۶۶ بیمار مقایسه کرده بود، تفاوت معناداری در نرخ بارداری بالینی، لانهگزینی و تولد زنده پیدا نکرد. بااینحال، بیماران گروه روز پنجم از ابتدا حداقل پنج جنین باکیفیت داشتند و در گروه روز سوم نیز برای رسیدن به نتایج مشابه، تعداد بیشتری جنین انتقال داده شده بود.
بنابراین این مطالعه ثابت نمیکند که دو روش برای تمام بیماران کاملاً برابرند؛ بلکه نشان میدهد انتخاب روز انتقال باید متناسب با شرایط هر بیمار انجام شود، نه براساس یک قانون ثابت.
همچنین باید میان دو مفهوم تفاوت گذاشت: انتقال بلاستوسیست ممکن است شانس موفقیت را در هر انتقال افزایش دهد و تعداد دفعات انتقال تا رسیدن به بارداری را کمتر کند، اما شانس تجمعی تولد زنده پس از استفاده از تمام جنینهای حاصل از یک تخمککشی، همیشه تفاوت چشمگیری با انتقال روز سوم ندارد.
در نهایت، بهترین روز انتقال با کنار هم گذاشتن عوامل زیر مشخص میشود:
- تعداد جنینهای موجود در روز سوم؛
- کیفیت، تعداد سلولها و میزان فرگمنتیشن جنینها؛
- سن و ذخیره تخمدانی بیمار؛
- نتایج چرخههای قبلی IVF یا ICSI؛
- احتمال تشکیل بلاستوسیست در آزمایشگاه مرکز؛
- نیاز یا عدم نیاز به آزمایش ژنتیکی جنین؛
- تعداد جنینهایی که قرار است انتقال داده شوند.
قدم بعدی بیمار این است که گزارش روز سوم جنینشناسی را از مرکز درمان دریافت کند و از پزشک یا جنینشناس بپرسد: با تعداد و کیفیت فعلی جنینها، احتمال رسیدن حداقل یک جنین به مرحله بلاستوسیست چقدر است و ادامه کشت چه مزیت یا خطری برای همین چرخه دارد؟
هدف نهایی، انتخاب جنین سهروزه یا پنجروزه نیست؛ هدف، رسیدن به تولد یک نوزاد سالم با کمترین تعداد انتقال، کمترین خطر چندقلویی و کمترین احتمال از دست رفتن فرصتهای درمانی است.
