FNA (اف ان ای)
آسپیراسیون اسپرم از بیضه که با نام TESA یا در برخی منابع به عنوان FNA (نمونهبرداری با سوزن ظریف) شناخته میشود، یک روش جراحی کمتهاجمی برای استخراج مستقیم اسپرم از بافت بیضه است.
این روش معمولاً در موارد ناباروری مردانه بهکار میرود، بهویژه زمانی که در مایع منی، اسپرمی وجود ندارد (که به آن آزواسپرمی گفته میشود).
TESA اغلب همراه با روش تزریق اسپرم به داخل سیتوپلاسم تخمک (ICSI) در درمانهای کمکباروری استفاده میشود.
مشاوره ناباروری
نقطه شروع منطقی مسیر درمان
کمک به شما برای تصمیمگیری با آگاهی، بدون اضطراب و بدون وعدههای قطعی.
چه افرادی نیاز به FNA دارند؟
FNA معمولاً برای مردانی توصیه میشود که با آزواسپرمی مواجه هستند؛ یعنی در آزمایش مایع منی، اسپرمی مشاهده نمیشود. این وضعیت میتواند دو شکل اصلی داشته باشد. در آزواسپرمی انسدادی، بیضهها اسپرم تولید میکنند اما به دلیل انسداد در مجاری انتقالدهنده، اسپرم به مایع منی راه پیدا نمیکند. در چنین شرایطی احتمال یافتن اسپرم داخل بیضه بسیار بالاست و FNA میتواند یک راهحل مستقیم و مؤثر باشد.
در مقابل، در آزواسپرمی غیرانسدادی، مشکل در خود فرایند تولید اسپرم است؛ بیضهها مقدار بسیار کمی اسپرم میسازند یا اصلاً تولیدی وجود ندارد، که معمولاً به دلیل نارسایی بیضه رخ میدهد. همچنین مردانی که سابقه وازکتومی دارند یا عمل ترمیم وازکتومی در آنها موفق نبوده است، میتوانند کاندید انجام FNA باشند. در برخی شرایط ژنتیکی مانند سندرم کلاینفلتر یا موارد ناباروری با علت نامشخص که سایر روشهای استخراج اسپرم نتیجه ندادهاند نیز این روش بهعنوان یک گزینه تشخیصی و درمانی مطرح میشود.
مراحل انجام FNA چگونه است؟
این روش معمولاً تحت بیحسی موضعی انجام میشود و در برخی موارد برای راحتی بیشتر بیمار از آرامبخش خفیف استفاده میگردد. سپس پزشک با استفاده از یک سوزن بسیار ظریف، از طریق پوست کیسه بیضه وارد بافت بیضه میشود. با ایجاد مکش ملایم، مقدار کمی مایع و بافت استخراج شده و بلافاصله به آزمایشگاه جنینشناسی منتقل میشود. در آنجا متخصصین، نمونه را بررسی کرده و در صورت وجود، اسپرمهای زنده را جداسازی میکنند. کل فرآیند معمولاً کوتاه است و نیاز به بستری طولانی ندارد.
پس از استخراج اسپرم چه اتفاقی میافتد؟
اگر در نمونه بهدستآمده اسپرم زنده وجود داشته باشد، میتوان از آن همان روز برای انجام ICSI (تزریق اسپرم داخل سیتوپلاسم تخمک) استفاده کرد یا آن را برای استفاده در آینده فریز نمود. این انعطافپذیری به زوجها فرصت برنامهریزی دقیقتر درمان را میدهد. اگر در نمونه FNA اسپرمی یافت نشود، بسته به شرایط بیمار ممکن است روشهای پیشرفتهتری مانند Micro-TESE پیشنهاد شود که با بزرگنمایی میکروسکوپی به جستجوی دقیقتر در بافت بیضه میپردازد.
میزان موفقیت FNA چقدر است؟
میزان موفقیت FNA به علت زمینهای ناباروری بستگی مستقیم دارد. در موارد آزواسپرمی انسدادی، احتمال یافتن اسپرم میتواند بیش از ۹۰ درصد باشد که عدد قابلتوجهی است. در آزواسپرمی غیرانسدادی، بسته به شدت آسیب بیضه و علت زمینهای، شانس موفقیت معمولاً بین ۳۰ تا ۶۰ درصد متغیر است. بنابراین ارزیابی دقیق پیش از انجام FNA نقش تعیینکنندهای در پیشبینی نتیجه دارد.
عوارض احتمالی FNA
FNA در دسته روشهای کمتهاجمی قرار میگیرد و بهطور کلی ایمن محسوب میشود. با این حال، مانند هر مداخله پزشکی، بدون ریسک نیست. شایعترین عارضه، درد خفیف یا احساس ناراحتی در محل نمونهبرداری است که معمولاً کوتاهمدت و قابلکنترل میباشد. خونریزی خفیف یا کبودی موضعی ممکن است رخ دهد و عفونت نیز اگرچه نادر است، اما بهعنوان یک احتمال در نظر گرفته میشود. رعایت مراقبتهای پس از انجام FNA احتمال بروز این عوارض را به حداقل میرساند.
مزایای اصلی FNA
مهمترین مزیت FNA این است که بدون نیاز به جراحی باز انجام میشود و حداقل تهاجم را دارد. دوره بهبودی سریع است و بیمار معمولاً در مدت کوتاهی به فعالیتهای روزمره بازمیگردد. در صورت نیاز، این روش قابلیت تکرار دارد و حتی در موارد شدید ناباروری نیز میتواند شانس یافتن اسپرم را فراهم کند.
در نهایت، FNA فقط یک تکنیک نمونهبرداری نیست؛ برای بسیاری از زوجها، پلی است میان ناامیدی و امکان تجربه والدین شدن. وقتی درمان با دقت علمی و رویکرد انسانی همراه شود، حتی پیچیدهترین چالشهای ناباروری هم قابل مدیریتتر میشوند.